Aile Konutu Şerhi ve Tapu İptal Tescil Davaları
Aile, Türk Medeni Kanunu’nun en çok koruma sağladığı kurumlardan biridir. Eşlerin birlikte yaşamlarını sürdürdükleri aile konutu, yalnızca bir taşınmaz olmanın ötesinde, aile hayatının merkezini oluşturur. Bu nedenle aile konutuna ilişkin hukuki işlemler, diğer taşınmazlardan farklı olarak özel kurallara tabidir.
Aile Konutu Nedir?
Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesi uyarınca, eşlerin bütün yaşam faaliyetlerini sürdürdükleri, aile hayatının merkezi olarak seçilmiş taşınmaz aile konutu olarak kabul edilir. Tek bir aile konutu olabilir. Yazlık, yazlık ev gibi ikinci nitelikteki konutlar aile konutu sayılmaz.
Aile Konutu Şerhi Neden Önemlidir?
TMK m.194/1 gereğince, eşlerden biri diğer eşin açık rızası olmadıkça:
Aile konutuna ilişkin kira sözleşmesini feshedemez,
Konutu devredemez,
Konut üzerindeki hakları sınırlayamaz.
Bu düzenleme emredici nitelikte olup, eşler bu haktan önceden feragat edemez. Yani, aile konutu şerhi tapu kütüğüne işlenmiş olsun ya da olmasın, taşınmaz aile konutu niteliğindeyse bu sınırlama kendiliğinden geçerlidir.
Şerhin işlevi, üçüncü kişilere karşı açıklık sağlamaktır. Yargıtay’ın da ifade ettiği üzere, aile konutu şerhi kurucu değil açıklayıcı niteliktedir.
Tapu İptal ve Tescil Davası
Uygulamada bazen, aile konutu olan taşınmaz, malik olan eş tarafından diğer eşin rızası alınmadan üçüncü kişilere devredilebilmektedir. Bu durumda mağdur eşin başvuracağı yol tapu iptal ve tescil davasıdır.
Eğer aile konutu eşin rızası olmadan devredilmişse, yapılan işlem geçersiz kabul edilir.
Mahkeme, aile konutu şerhi bulunmasa bile, konutun fiilen aile konutu olduğunu tespit ederse, davayı kabul edebilir.
Yargıtay kararlarında da açıkça belirtildiği üzere, eşin açık rızası alınmadan yapılan devir işlemleri geçersizdir ve iptal edilmelidir.
Aile Konutu Şerhi ve Davaların Birlikte Görülmesi
Uygulamada davalar genellikle şu şekilde açılır:
Tapu kaydının iptali ve eş adına tescili talebi,
Taşınmaza aile konutu şerhi konulması talebi.
Ancak Yargıtay, aile konutu şerhi konulması talebinin, tapu iptal ve tescil davası sonuçlanmadan tek başına değerlendirilemeyeceğini belirtmektedir. Dolayısıyla mahkemeler, şerh talebini genellikle bekletici mesele yapar ve tapu davasının sonucuna göre karar verir.
Sonuç
Aile konutuna ilişkin işlemler, eşlerin hayatını doğrudan etkileyen, kamu düzenine ilişkin konulardır.
Eşlerden biri diğerinin açık rızası olmadan aile konutunu devredemez,
Bu şekilde yapılan satış işlemleri geçersizdir,
Mağdur eş tapu iptal ve tescil davası açabilir,
Ayrıca aile konutu şerhi talebinde bulunarak konutun korunmasını sağlayabilir.
Horuz Avukatlık Bürosu olarak, aile konutu şerhi, tapu iptal ve tescil davaları başta olmak üzere aile hukukundan kaynaklanan tüm uyuşmazlıklarda müvekkillerimize hukuki destek sağlamaktayız. Müvekkillerimizin haklarını en etkin şekilde korumak için, yasal düzenlemeler ve Yargıtay içtihatları ışığında titiz bir çalışma yürütüyoruz.